Kinh Đại thừa

PHẬT THUYẾT KINH 

ĐẠI BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA

Hán dịch: Ngài Tam Tạng Pháp Sư

Cưu Ma La Thập, Đời Diêu Tần
 

HỘI THỨ BA
 

PHẨM HAI MƯƠI SÁU

PHẨM PHƯƠNG TIỆN THIỆN XẢO
 

PHẦN BẢY
 

Như vậy, này Thiện Hiện! Các Đại Bồ Tát trụ vào tất cả pháp nhưng chỉ mượn danh tướng, hành bát nhã Ba la mật đa sâu xa nhưng trong đó không chấp trước.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Nếu các pháp chỉ có danh tướng thì các Đại Bồ Tát vì việc gì mà phát tâm bồ đề chịu các khổ cực để hành hạnh Bồ Tát.

Nghĩa là tự mình chịu khổ cực để tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa.

Nói rộng cho đến khổ cực tu hành trí nhất thiết trí đều được viên mãn?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Tất cả pháp chỉ có danh và tướng. Danh tướng ấy chỉ là giả tạo, tánh của danh tướng là không. Các loài hữu tình vì điên đảo vọng chấp nên bị luân hồi sanh tử, chịu các khổ não, không thể giải thoát.

Cho nên, Bồ Tát vì làm lợi ích cho họ mà phát tâm bồ đề, chịu các khổ cực hành hạnh Bồ Tát, lần lượt chứng đắc trí nhất thiết trí, chuyển bánh xe diệu pháp, lấy pháp ba thừa làm phương tiện để cứu giúp họ ra khỏi sanh tử, mà trụ vào cảnh giới Niết Bàn. Nhưng vì các danh tướng không sanh, không diệt, cũng không trụ, không khác, nên đưa ra có thể đắc.

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn!

Phật nói trí nhất thiết trí là trí nhất thiết trí phải không?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Ta nói trí nhất thiết trí là trí nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Thế Tôn thường nói trí nhất thiết trí tóm lược có ba, đó là trí nhất thiết, trí đạo tướng, trí nhất thiết tướng.

Ba loại trí này tướng của nó có khác nhau không?

Phật dạy: Thiện Hiện! Trí nhất thiết nghĩa là trí chung của Thanh Văn và Ðộc Giác.

Trí đạo tướng là trí chung của Đại Bồ Tát.

Trí nhất thiết tướng là diệu trí riêng của chư Như Lai Ứng Chánh Ðẳng giác.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Vì sao trí nhất thiết là trí chung của Thanh Văn và Ðộc Giác?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Trí nhất thiết là pháp môn sai biệt của pháp nội, ngoại. Thanh Văn, Ðộc Giác cũng có thể biết rõ pháp môn sai biệt của pháp nội, ngoại nhưng không thể biết tướng của trí nhất thiết và tất cả loại tướng của tất cả pháp. Nên trí nhất thiết là trí chung của Thanh Văn và Ðộc Giác.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Vì sao trí đạo tướng là trí chung của Đại Bồ Tát?

Phật dạy: Thiện Hiện! Các Đại Bồ Tát nên học biết khắp tướng của tất cả đạo. Nghĩa là tướng của đạo Thanh Văn, tướng của đạo Ðộc Giác, tướng của đạo Bồ Tát, tướng của đạo Như Lai. Đối với các đạo này, các Đại Bồ Tát luôn tu học để được viên mãn, mặc dù làm cho các đạo này làm việc cần phải làm nhưng không thể làm cho họ chứng thật tế, nên trí đạo tướng là trí chung của Đại Bồ Tát.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ Tát tu đạo của Như Lai, sau khi được viên mãn, lẽ nào chẳng chứng thật tế hay sao?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ Tát thành thục hữu tình, trang nghiêm thanh tịnh Cõi Phật, nếu tu các đại nguyện chưa viên mãn thì vẫn chưa chứng thật tế. Nếu đã viên mãn thì mới có thể chứng thật tế.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ Tát trụ vào đạo mà chứng thật tế phải không?

Phật dạy: Thiện Hiện! Không.

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ Tát trụ vào phi đạo mà chứng thật tế phải không?

Phật dạy: Thiện Hiện! Không.

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ Tát trụ vào đạo và phi đạo mà chứng thật tế phải không?

Phật dạy: Thiện Hiện! Không.

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ Tát vì trụ vào phi đạo và chẳng phải phi đạo mà chứng thật tế phải không?

Phật dạy: Thiện Hiện! Không.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Nếu như vậy thì các Đại Bồ Tát trụ vào đâu để chứng thật tế?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Ý ông thế nào?

Nhờ trụ vào đạo mà ông dứt sạch lậu hoặc, tâm giải thoát phải không?

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Không.

Này Thiện Hiện! Nhờ trụ vào phi đạo mà ông dứt sạch lậu hoặc, tâm giải thoát phải không?

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Không.

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Ông trụ vào đạo, phi đạo mà dứt sạch lậu hoặc, tâm giải thoát phải không?

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Không.

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Ông trụ vào phi đạo, chẳng phải phi đạo mà dứt sạch lậu hoặc, tâm giải thoát phải không?

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Không.

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Vậy ông trụ vào đâu để dứt sạch lậu hoặc, tâm hoàn toàn giải thoát?

Thiện Hiện thưa: Con chẳng trụ để dứt sạch lậu hoặc, tâm hoàn toàn giải thoát. Con dứt sạch lậu hoặc, tâm được hoàn toàn giải thoát, hoàn toàn không có chỗ trụ.

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ Tát cũng vậy, hành bát nhã Ba la mật đa sâu xa hoàn toàn không có chỗ trụ mà chứng thật tế.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Vì sao trí nhất thiết tướng là trí nhất thiết tướng?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Vì biết tất cả pháp đồng một tướng, đó là tướng tịch diệt, cho nên gọi là trí nhất thiết tướng.

Lại nữa, này Thiện Hiện! Các tướng trạng của hành có thể biểu lộ các pháp. Như Lai như thật biết rõ tất cả nên gọi là trí nhất thiết tướng.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Hoặc trí nhất thiết, hoặc trí đạo tướng, hoặc trí nhất thiết tướng, ba trí này các phiền não được đoạn trừ có khác nhau không?

Có hữu dư đoạn, Vô Dư đoạn không?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Chẳng phải các phiền não đoạn có khác nhau. Nhưng chư Như Lai đã đoạn hẳn tất cả tập khí tương tục của phiền não. Còn Thanh Văn, Ðộc Giác thì chưa đoạn hẳn tập khí tương tục.

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Các phiền não đã đoạn trừ có đắc vô vi không?

Phật nói: Có.

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Thanh Văn, Ðộc Giác không đắc vô vi, phiền não đoạn trừ không?

Phật dạy: Thiện Hiện! Không.

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Trong pháp vô vi có sự khác nhau không?

Phật dạy: Thiện Hiện! Không.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Nếu pháp vô vi không khác nhau thì vì sao Phật nói tất cả đã đoạn hẳn tập khí tương tục, Thanh Văn, Ðộc Giác vẫn vẫn chưa đoạn hẳn tập khí tương tục?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Tập khí tương tục thật sự chẳng phải phiền não.

Nhưng các Thanh Văn, Ðộc Giác đã đoạn phiền não nhưng vẫn còn có một phần nhỏ tướng trạng giống như tham, sân, si phát ra từ thân, ngữ, nên nói: Đây là tập khí tương tục. Chính tương tục này làm cho pháp phàm phu ngu si phát sanh bất lợi. Không sanh bất lợi ở sự tập khí tương tục của Thanh Văn, Ðộc Giác. Như vậy, Như Lai đã đoạn hẳn tất cả tập khí tương tục.

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Ðạo và Niết Bàn đều không có tự tánh. Vậy tại sao Phật nói đây là Dự Lưu cho đến Ðộc Giác, đây là Bồ Tát, đây là Như Lai.

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Hoặc là vị Dự Lưu cho đến Ðộc Giác, hoặc là Bồ Tát, hoặc là Như Lai, tất cả đều là sự hiển bày của vô vi.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Trong pháp vô vi, thật sự có khác nhau giữa Dự Lưu cho đến Như Lai không?

Phật dạy: Không.

Thiện Hiện thưa: Bạch Thế Tôn! Nếu vậy thì tại sao Phật nói Dự Lưu cho đến Như Lai tất cả đều là sự hiển bày của vô vi?

Phật dạy: Thiện Hiện! Ta căn cứ theo thế tục mà nói để hiển bày có Dự Lưu v.v… sự hiển bày khác nhau đều không căn cứ theo thắng nghĩa, vì trong thắng nghĩa không có thể hiển bày rõ ràng.

Vì sao vậy?

Vì trong thắng nghĩa có đạo nói năng hay trí tuệ phân biệt, hoặc gồm cả hai loại. Bởi vì nhờ mỗi lời thế tục trình bày các pháp đoạn, lại mỗi mỗi lời nói của thế tục trình bày giai đoạn sau của các pháp.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Nếu tự tướng của tất cả pháp đều không, khoảng trước còn không thì làm sao có khoảng sau?

Vậy tại sao đưa ra có khoảng sau?

Phật dạy: Này Thiện Hiện! Đúng vậy! Đúng vậy! Tự tướng của tất cả pháp đều không, khoảng trước còn không có thì làm sao có khoảng sau?

Nếu khoảng sau thật có thì điều đó chắc chắn không xảy ra. Nhưng các hữu tình không hiểu rõ tự tướng của tất cả các pháp đều không. Vì làm lợi ích cho họ nên dùng phương tiện giả nói đây là khoảng trước, đây là khoảng sau. Nhưng trong tự tướng không của tất cả pháp thì các khoảng trước, khoảng sau đều bất khả đắc.

Như vậy, này Thiện Hiện! Các Đại Bồ Tát đã thông đạt tự tướng của tất cả pháp là không để tu hành bát nhã Ba la mật đa sâu xa.

Thiện Hiện nên biết! Các Đại Bồ Tát thông đạt tự tướng của tất cả pháp đều không, nên hành bát nhã Ba la mật đa sâu xa mà không chấp trước vào các pháp. Nghĩa là không chấp trước nội hay ngoại, thiện hay bất thiện, thế gian hay xuất thế gian, hữu lậu hay vô lậu, hữu vi hay vô vi, pháp Thanh Văn hay pháp Ðộc Giác, pháp Bồ Tát hay pháp Chư Phật, chỉ căn cứ vào thế tục mà đưa ra là có, không căn cứ vào thắng nghĩa nên không chấp trước.

***